Βρούχος των φασολιών -Τα κυριότερα είδη βρούχων

Βρούχος των φασολιών, Bruchus (Acanthoscelides) obtectus   (των φασολιών) είναι έντομο αποθηκών και τροφίμων. 

Τέλειο: Μήκος 3 – 4 mm, σχήμα ωοειδές, χρώμα καστανό – μαύρο καλυπτόμενο με λεπτό φαιό χνούδι. Προνύμφη: Μήκος 3 mm, σαρκώδης, κυρτή, λευκή με κίτρινη κεφαλή. Βιολογία – Προσβολές:  Έχει 3- 5 γενεές Βρούχος των φασολιών -Τα κυριότερα είδη βρούχωντο χρόνο. Η προσβολή αρχίζει πάνω στο φυτό και συνεχίζεται στην αποθήκη. Μεταναστεύει στον αγρό κατά τη θερμή περίοδο. Προσβάλλει τα φασόλια αλλά και τη σόγια.

Βρούχος των φασολιών Είναι το έντομο που καταστρέφει τα αποθηκευμένα φασόλια (και γενικά όλα τα όσπρια), τρώγοντας μέσα στον σπόρο.  Έτσι, τα φαγώσιμα όσπρια υποβαθμίζονται σε ποιότητα, είναι τρύπια, βγάζουν «αλεύρι» μέσα στη συσκευασία και αυτά που πρόκειται να φυτευτούν, χάνουν τη βλαστική ικανότητά τους.

Βρούχος των φασολιών Το τέλειο έντομο παραμένει στο εσωτερικό του σπόρου κατά την αποθήκευσή του. Μετά τη φύτευση του σπόρου και όταν αυτός βραχεί και μαλακώσει το περίβλημά του, ο βρούχος βγαίνει προς τα έξω και κρύβεται σε διάφορα μέρη του φυτού. Όταν η θερμοκρασία ανέβει, περίπου πάνω από 15oC o Βρούχος των φασολιών συζεύγνυται και γεννά τα αυγά του στα πράσινα τρυφερά θυλάκια και οι προνύμφες μπαίνουν μέσα στους νεαρούς σπόρους.

Bruchus pisorum (των μπιζελιών)

Έχει μήκος σώματος 4 με 5 mm., με σχήμα σφαιρικό, χρώμα γκρίζο έως γκριζοκαστανό με μικρές λευκές κηλίδες στα έλυτρα. Προτιμά τα σπασμένα ή προσβεβλημένα μπιζέλια παλαιάς εσοδείας. Η προσβολή ξεκινάει από τον αγρό, αλλά δεν υπάρχει επαναπροσβολή κατά την αποθήκευση. Είναι σχετικώς δευτερεύων εχθρός σε σχέση με το Bruchus obtectus αν και αφήνει μεγαλύτερες οπές εξόδου με διάμετρο  2.5 mm., και μεγάλος πληθυσμός μπορεί να κονιορτοποιήσει το προϊόν.

Bruchus rufimanus   (των οσπρίων)

Μήκος σώματος 3.5 με 5 mm. με γκριζωπό πυγίδιο και κοκκινωπό πρόνωτο. Πρόσθια πόδια κίτρινα, μεσαία και οπίσθια μαύρα.  Οι οπίσθιες κνήμες με μεγάλη άκανθα. Σχεδόν ίδια εμφάνιση και συνήθειες με το Bruchus pisorum.

Η οπή εισόδου της προνύμφης φαίνεται εύκολα στον πράσινο ή τον ξηρό σπόρο, σαν μικρό μαύρο σημάδι.

Προτιμά μεγάλα όσπρια π.χ. κουκιά, λαθούρι, λούπινο, μπιζέλια, ρεβύθια, λλά και είδη Vicia (φακής), με πολλά τέλεια σε έναν σπόρο.

Callosobruchus maculatus 

Είναι πιο επίμηκες από τα άλλα είδη Bruchinae και δεν έχει «ρύγχος». Γενικό χρώμα σώματος κοκκινοκαστανό με μαύρα και γκρίζα έλυτρα και δυο μαύρες κεντρικές κηλίδες,

Είναι πολύ κοινό σε διάφορα είδη αποθηκευμένων Ψυχανθών. Κάθε θηλυκό αποθέτει πάνω από 100 αυγά. Μπορεί να βρεθούν μέχρι και 10 προνύμφες σε κάθε σπόρο.  Το τέλειο βγαίνει μετά από 3 με 7 εβδομάδες, αναλόγως των συνθηκών.

Συνήθως προσβάλλει αμπελοφάσουλα, ή μαυρομάτικα φασόλια (Vigna unguiculata), αλλά εύκολα  προσβάλλει και άλλα φασόλια και μπιζέλια.

Bruchus lentis  (της φακής)

Μήκος σώματος 3-3.5 mm. με πυκνές γκριζοκόκκινες τρίχες και πολλές λευκωπές κηλίδες. Οι προνύμφες είναι λευκοκίτρινες με σκουροκαστανή κεφαλή.

Μερικά τέλεια παραμένουν στους ξηρούς σπόρους μέχρι την σπορά. Έχει μία γενεά το έτος, δεν γεννά και δεν αναπαράγεται  στους ξηρούς σπόρους.

Caryedon serratus   (φιστίκια αράπικα κ.ά.)

Τα τέλεια έχουν σώμα μακρόστενο μήκους 4-5 mm. με χρώμα κοκκινοκαστανό με πιο σκούρες κηλίδες. Ο προθώρακας είναι τραπεζοειδής με πυκνή γκρίζα χνόωση και τα οπίσθια πόδια είναι φαρδιά.  Η προνύμφη υπόλευκη με καστανή κεφαλή. Τα θήλεα κολλούν εκατοντάδες αυγά το καθένα στην επιφάνεια του κελύφους η στα σπέρματα και οι προνύμφες τρέφονται μια σε κάθε σπόρο. Η προσβολή στους σπόρους φαίνεται μόνον όταν ανοίξουν οι λοβοί. Η ανάπτυξη ολοκληρώνεται σε περίπου 10 εβδομάδες στους 25°C.

Εκτός από τα  αράπικα φιστίκια (Arachis hypogaea: Fabaceae), προσβάλλουν:  φασόλια, κακάο και άλλα αποθηκευμένα προϊόντα. Επίσης: Acacia, Cassia, Albizia,  Dichrostachys,  Tamarindus indica και άλλα  Mimosoideae και Caesalpinioideae.

To Arae(ο)cerus fasciculatus,

αν και ανήκει στην Οικογένεια Anthribidae και θεωρείται παγκοσμίως κύριος εχθρός των σπόρων καφέ και κακάο, προσβάλλει στις αποθήκες πλήθος άλλων σπόρων, όπως φασόλια, φιστίκια αράπικα, αραβόσιτο, στον αγρό και στην αποθήκη. Δεν διαχειμάζει σε μη θερμαινόμενους χώρους.

Έχει σχετικώς μικρό μέγεθος (3–5 mm.) σώμα κυρτό και τριχωτό με σκούρες καστανές κηλίδες στα έλυτρα. Οι κεραίες του, έχουν αραιά άρθρα (Arae(ο)cerus).

Ο τρόπος προσβολής και η βιολογία του είναι ανάλογη με των Bruchinae.

Αντιμετώπιση

 Πρόληψη

 Για μείωση της προσβολής στον αγρό, χρησιμοποιούμε υγιή και ανθεκτικό σπόρο, απαλλαγμένο από βρούχους, για να μην μεταφερθεί στην καλλιέργεια. Επιπλέον καταστρέφουμε τα υπολείμματα των φυτών  αμέσως μετά τη συγκομιδή και κάνουμε ψεκασμούς νωρίς όταν ανθίσουν τα φυτά, που συνεχίζονται μέχρι να σχηματιστούν οι λοβοί.

Για αποφυγή ζημιών κατά την αποθήκευση των οσπρίων, αποθηκεύουμε σε καθαρές αποθήκες. Ψεκάζουμε και κάνουμε υποκαπνισμό των σπόρων αμέσως μετά τη συγκομιδή με κατάλληλα εντομοκτόνα.

Για μικρές ποσότητες οσπρίων που θα καταναλωθούν (όχι για φύτευση) και πιθανόν να έχουν μέσα έντομα, τα τοποθετούμε μέσα σε κλίβανο (φούρνο) σε θερμοκρασία 100-125oC επί 3-4 ώρες. Μετά φυλάσσονται σε εντομοστεγή δοχεία και σε αποθήκη με σίτες στις πόρτες και τα παράθυρα.

Πριν την αποθήκευση, η πρώιμη συγκομιδή, οι ανθυγιεινές συνθήκες  μιάς αποθήκης, και η μη απομάκρυνση τυχόν σκουπιδιών, διευκολύνουν την  εγκατάσταση  προσβολών. Συχνά, η αρχική προσβολή μπορεί να οφείλεται σε επαναχρησιμοποιημένα κιβώτια ή σάκκους.

Η αποθήκη πρέπει να είναι με χαμηλές θερμοκρασίες, στεγνή, καθώς και οι σπόροι. Συχνή καθαριότητα στην αποθήκη. Κανονική παρακολούθηση του προϊόντος και ταυτοποίηση τυχόν παρόντων εντόμων.

Η απομάκρυνση του προσβεβλημένου προϊόντος, είναι πρωταρχική ανάγκη.

Καταπολέμηση
  • Χρήση φωτεινών και κολλητικών παγίδων.
  • Χρήση υψηλών θερμοκρασιών (που να μην βλάπτουν την βλαστικότητα

η/και  τον βρασμό)

  • Χρήση χαμηλών θερμοκρασιών (αργή)
  • Μείωση της υγρασίας (αφύγρανση σπόρων)
  • Χρήση του βακτηρίου Bacillus thuringiensis (έχει άδεια για εφαρμογές σε χώρους, εξωτερικώς σε σάκους, αλλά έχει  βραδεία δράση)
  • Ελεγχόμενη ατμόσφαιρα με διοξείδιο του άνθρακα και άζωτο (CO2 + N2 ).
  • Ακτινοβολία (Ακτίνες Χ και ραδιοϊσότοπα)
  • Ρυθμιστές αναπτύξεως (Insect Growth Regulators)

 

  • Γη διατόμων (ασφαλής, μη τοξική, όχι ανάπτυξη ανθεκτικότητας στα έντομα και έχει διαρκή υπολλειμματικότητα ως ορυκτό)
  • Φερομόνες (κατά το είδος βρούχου)
  • Spinosad(φυσικό βιοεντομοκτόνο, από την ζύμωση του βακτηρίου Saccharopolyspora spinosa). Πολύ αποτελεσματικό κυρίως κατά του Callosobruchus maculatus.

Καθηγητής Κώστας Μπουχέλος

 

Διττέ τα νέα μας site.