ψείρα του σιταριού

Sitophilus granarius – ψείρα του σιταριού

Sitophilus granarius L. (Calandra granaria L.) (Col. – Curculionidae) . καλάντρα του σταριού, σιταρόψειρα

Sitophilus granarius Είναι κοσμοπολίτικο είδος. Το συναντούμε στα εύκρατα αλλά και στα ψυχρά (Σκανδιναβία, Ρωσία) κλίματα. Στα υποτροπικά η παρουσία του είναι σπάνια και η ανάπτυξή του σχεδόν αδύνατη.

sitophilus-granarius

Τι προσβάλει;

Τόσο το τέλειο όσο και οι προνύμφες του προσβάλλουν τους σπόρους των σιτηρών (σιτάρι, σίκαλη, κριθάρι, καλαμπόκι και σπανιότερα βρώμη) στους αποθηκευτικούς χώρους, όπως επίσης και συμπαγή αμυ- λούχα προϊόντα (ξερό ψωμί, φρυγανιές, ζυμαρικά). Κατά τον Kunike (από Lepesme, 1944), τόσο αυτό όσο και το συγγενικό του είδος S. oryzae, μπορούν να τραφούν και σε αλεύρι, πίτουρα ή πλιγούρι. αλλά δεν μπορούν να αναπαραγχθούν. Τρέφονται αλλά πεθαίνουν σύντομα σε μπιζέλια, φασόλια, λούπινα, αραχίδα και αμύγδαλα. Δεν προσβάλλουν ποτέ τους σπόρους κακάο, καφέ και το αποφλοιωμένο ρύζι.

Βιολογικώς κύκλος

Τα θηλυκά συζευγνύονται αμέσως μετά την έξοδό τους από τους σπόρους. Μέτα  δύο εβδομάδες μετά αρχίζουν να γεννούν τα αβγά τους (150 – 200) με ημερήσιο ρυθμό που εξαρτάται από:

α) τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος και

β) τη σκληρότητα των σπόρων, δεδομένου ότι το θηλυκό ανοίγει με τα στοματικά του μόρια μία οπή στους σπόρους όπου εναποθέτει από ένα αβγό.

Εάν η θερμοκρασία είναι μεταξύ 16° – 18°Ό, αφήνει ένα αβγό κατά μέσο όρο ανά δύο ημέρες. Ένα ή δύο όταν είναι 22° – 23° και δύο με τρία την ημέρα, όταν επικρατούν θερμοκρασίες μεταξύ 25° – 26°.

Η περίοδος εκκόλαψης διαρκεί 6 ημ. στους 28°, δέκα στους 20° και δεκαπέντε στους 16°. Υπάρχουν  ηρονυμφι- κά στάδια τα οποία αναπτύσσονται μέσα στους σπόρους και γενικά ο βιολογικός του κύκλος μπορεί να συμπληρωθεί σε 38 – 40 ημ. σε 22° – 25° . Στη πράξη, μέσα στις αποθήκες ακόμη και το καλοκαίρι, πρέπει να υπολογίζουμε ό – 7 εβδομάδες. Η ανάπτυξή του σταματά κάτω από τους 12°,

Εξάπλωση στο προϊών

Τα τέλοια συγκεντρώνονται σε αρκετό βάθος μέσα στο προϊόν. Μόνο στην περίπτωση των ενσακισμένων προϊόντων που μένουν αρκετή ώρα στον ήλιο, εξέρχονται στην επιφάνεια. Η συγκέντρωσή τους σε μεγάλους αριθμούς σε ορισμένα σημεία του προϊόντος όπου η υγρασία

είναι υψηλότερη και σε συνδυασμό με την έντονη μεταβολική δραστηριότη­τα που παρατηρείται εκεί, προκαλεί ένα τοπικά ανέβασμα της θερμοκρασίας με αποτέλεσμα τη δημιουργία των λεγάμενων θερμών κηλίδων (hot spots). Οι κηλίδες αυτές ευνοούν την ανάπτυξη μυκήτων στους ήδη προ­σβεβλημένους σπόρους με τελικό αποτέλεσμα να σχηματίζονται συμπαγή συσσωματώματα του

προϊόντος και ποσοτική και ποιοτική υποβάθμισή του.

Το είδος αυτό είναι ίσως το πιο κοινό και από τα πιο επικίνδυνα που συναντούμε στις αποθήκες των σιτηρών στη χώρα μας και η αντιμετώπισή του πρέπει να ξεκινάει αμέσως μετά τη συγκομιδή, όταν το προϊόν μετά- φέρεται στις αποθήκες του παραγωγού ή των συνεταιρισμών. Οι αποθη­κευτικοί αυτοί χώροι θα πρέπει να είναι τελείως καθαροί από υπολείμματα περασμένων ετών και θα πρέπει να έχουν ψεκασθεί με ένα εντομοκτόνο με μεγάλη υπολειμματική διάρκεια. Στη συνέχεια και αν διαπιστωθεί πρόβλημα, θα πρέπει να γίνει απεντόμωση με φωσφίνη από ειδικευμένο προσωπικό. Στην πράξη αυτό γίνεται από τους συνεταιρισμούς ή από τους μύλους μετά το πέρας της συγκέντρωσης των σιτηρών, Σε χώρες όπου αυτό επιτρέπεται, γίνεται κατευθείαν ψεκασμός του προϊόντων πάνω στις ταινίες μεταφοράς των σιλό, με Actellic.

Το συγγενές είδος S. oryzae L. είναι περισσότερο κοσμοπολίτικο και κυρίως απαντάται στις υποτροπικές και τροπικές περιοχές. Ιδιαίτερα το συναντούμε στην Ινδία, Αυστραλία, Η.Π.Α στα παράλια της Β. Αφρικής αλλά και στην Κίνα μέχρι τον 41° παράλληλο. Αναφέρεται ότι στα θερμά κλίματα μπορεί να κάνει ζημιές και στους αγρούς των σιτηρών.

Διάρκεια ζωής.

Η διάρκεια ζωής του τέλειου του Sitophilus granarius είναι περίπου 1 έτος ενώ σε εξαιρετικές περιπτώσεις φθάνει τα 2 1/2 χρόνια. Αντίθετα, το τέλειο του S. oryzae, σε καμία περίπτωση δε ζει περισσότερο από οκτώ μήνες.